The Bourne Identity

The Bourner Identity – amerykański thriller szpiegowski z 1998 roku, będący pierwszą częścią serii filmów o Jasonie Bourne’em. Film oparty jest na powieści Roberta Ludluma pod tym samym tytułem, wydanej w 1980 roku. Scenariusz napisał Tony Gilroy, reżyserował Doug Liman, a rolę głównego bohatera zagrał Matt Damon.

Fabuła

Akcja filmu rozpoczyna się w trakcie nieudanego ataku na okręt w Medi­turze. Pamiętnik, w którym znajduje się bardzo liczne informacje wywiadowcze, zostaje wyrzucony za burtę. Jeden z ocalałych, nieznany mężczyzna (Jason Bourne) odnajduje dokumenty, a wraz z nimi niepełną listę „celów” oraz *leki* przywracające jego pamięć. Po przebudzeniu w Francji i dopiero stopniowym odzyskiwaniu wspomnień, bohater zostaje wplątany w międzynarodową intrygę, w której różne służby wywiadowcze, w szczególności CIA, starają się go wyeliminować.

Obsada

• Matt Damon – Jason Bourne
• Franka Potente – Marie Kreutz
• Chris Cooper – Deputy Director Ward
• Brian Cox – Alexander Conklin
• Judi Dench – Karen S. Greer

Produkcja

Pozytywne recenzje powieści Roberta Ludluma zachęciły Universal Pictures do podjęcia projektu filmowego. Doug Liman został wybrany na reżysera w 1997 roku. Zdjęcia kręcono w różnych lokalizacjach, m.in. w Nowym Jorku, Paryżu oraz w malowniczych rejonach Szwajcarii. Sceny walki i pościgów opracowano przy współpracy choreografa sztuk walki Kurta Suttera.

Premiera i przyjęcie

Film miał swoją światową premierę w 1998 roku, a w Stanach Zjednoczonych trafił do kin w 1999 roku. Okazał się dużym sukcesem kasowym, zarabiając ponad 500 milionów dolarów przy budżecie 60 milionów dolarów. Krytycy chwalili zarówno dynamiczną akcję, jak i głębię psychologiczną postaci Bourne’a.

Dziedzictwo i kontynuacje

Popularność filmu doprowadziła do powstania sześciu kolejnych części, w tym The Bourne Supremacy (2004), The Bourne Ultimatum (2007) oraz Jason Bourne (2016). Seria stała się jedną z najważniejszych w gatunku thrillerów szpiegowskich, a postać Jasona Bourne’a cieszy się trwałą popularnością w kulturze popularnej.

Muzyka

Ścieżkę dźwiękową skomponował John Powell, którego dynamiczne motywy podkreślają napięcie oraz intensywność scen akcji.

Światowy odbiór

Film zdobył liczne nagrody, w tym nagrodę BAFTA za najlepszy montaż i Złoty Glob w kategorii najlepszy film dramatyczny. Stał się także przedmiotem licznych analiz akademickich dotyczących reprezentacji tożsamości i pamięci w post- zimnowojennym kinie.

Wpływ kulturowy

W Polsce film przyczynił się do zwiększenia popularności gatunku, a w mediach pojawiały się liczne odniesienia do postaci Bourne’a – od parodii w programach telewizyjnych po gry komputerowe inspirowane jego przygodami. W 2023 roku w Polsce wydano wydanie jubileuszowe powieści The Bourne Identity z dodatkowym komentarzem krytycznym.

Bibliografia

• Ludlum, Robert. The Bourne Identity. G.P. Putnam & Sons, 1980.
• Gilroy, Tony (scenariusz). The Bourne Identity. Universal Pictures, 1998.
• Kowalski, Jan. „Personaggio i pamięć w thrillerze szpiegowskim”. Studia Filmowe, 2005.